Ajans mı yazılım mı sözleşme ve maliyet karşılaştırması

Ajans mı yazılım mı sorusunu çoğu işletme yetenek üzerinden tartışır: kim daha iyi kampanya kurar, kim kreatifi daha hızlı yeniler. Oysa bu iki modeli asıl ayıran şey ticari taraftır. Hizmet satın aldığınızda emek kiralarsınız, yazılım satın aldığınızda erişim kiralarsınız ve iki ilişkinin sonunda elinizde kalanlar birbirine hiç benzemez. Bu yazı yetenek karşılaştırmasına girmiyor; yalnızca reklam hesabının kimin adına durduğunu, ayrıldığınızda hangi varlıkların sizinle geldiğini ve bunun sözleşmede nerede yazdığını ele alıyor. Yetenek tarafı ayrı bir tartışma ve ajans ile yapay zeka karşılaştırması o soruyu kendi başına işliyor.

Ajans mı yazılım mı: ayrım yetenekte değil sahiplikte

Hizmet modelinde bir ekip sizin adınıza çalışır. Yazılım modelinde bir arayüz size çalışma imkânı verir. İkisi de aylık bir bedel karşılığında bir şeye erişim satar, ama sattıkları şeyin mülkiyeti farklı yerde durur.

Ajansla çalışırken kampanya yapısı, kitle tanımları, isimlendirme düzeni ve kreatif kaynak dosyaları çoğu zaman ajansın kendi çalışma düzeninin içinde birikir. Yazılımla çalışırken kural setleri, panolar, otomasyon mantığı ve rapor şablonları sağlayıcının sisteminin içinde birikir. Her iki durumda da tek bir soru var: bu ilişki bittiğinde bunların hangisini yanınıza alabilirsiniz? Cevap sözleşmede yazar ve pek çok işletme bu soruyu ilk kez ayrılmaya karar verdiği hafta soruyor. O hafta ise pazarlık gücünüzün en düşük olduğu haftadır.

Reklam hesabı kimin adına açıldı

Sahiplik tartışmasının tamamı tek bir cümleye iner: reklam hesabının kayıtlı sahibi sizin tüzel kişiliğiniz mi, yoksa hizmet aldığınız tarafın tüzel kişiliği mi? Bu soruyu ilişkinin ilk haftasında sormak, son haftasında sormaktan çok daha ucuzdur.

• Reklam hesabı sizin işletme yöneticinizde mi açıldı, yoksa sağlayıcının çatısı altında bir alt hesap olarak mı duruyor?
• Ödeme yöntemi kimin adına tanımlı? Harcamayı doğrudan siz mi finanse ediyorsunuz, yoksa sağlayıcı önce ödeyip size mi yansıtıyor?
• Ölçüm etiketleri, yani piksel, dönüşüm etiketi ve veri kaynakları sizin varlık listenizde mi tanımlı?
• Ürün kataloğu, feed kaynağı ve alan adı doğrulaması hangi tarafın envanterinde duruyor?

Rol seviyeleri, iş ortağı erişimi ve iş bitince yetkinin geri alınması ayrı bir operasyon konusudur; burada sizi ilgilendiren tek şey kayıtlı sahiplik. Varlıklarınızın hangi çatı altında toplandığını görmek için Meta Business Suite kullanımı yazısındaki varlık yapısına bakabilir, Google tarafında da yönetici hesabı ile reklam hesabı arasındaki bağın kimin adına kurulduğunu kontrol edebilirsiniz.

Çıkışta yanınıza gelen varlıklar ve gelmeyenler

Ayrılık anında elinizde ne kalacağını bugünden bir envanter olarak yazın. Aşağıdaki başlıklar hem hizmet hem yazılım ilişkisinde aynı şekilde işler; yalnızca cevaplar değişir.

• Hesap ve geçmişi: Reklam hesabı sizde kalıyorsa harcama geçmişi ve dönüşüm geçmişi de sizde kalır. Hesap karşı tarafta ise yeni bir hesapla sıfırdan başlarsınız.
• Kitle listeleri: Yeniden pazarlama kitleleri ve müşteri listesinden üretilen kitleler hangi varlık altında oluşturulduysa oraya bağlıdır, size değil.
• Kreatif dosyalar: Yayınlanmış görsel yalnızca çıktıdır; asıl değer katmanlı kaynak dosyalarda, video projelerinde ve kullanım haklarının süresindedir. Bunların teslim edilip edilmeyeceği bir sözleşme maddesidir, nezaket meselesi değil.
• Ölçüm kurulumu: Etiket yöneticisi kapsayıcısı, dönüşüm tanımları ve UTM düzeni. Bunlar taşınmazsa yeni tarafın ürettiği rapor eskisiyle karşılaştırılamaz.
• Yazılım içi birikim: Kural setleri, panolar ve geçmiş rapor kayıtları. Bunların dışa aktarılabilir olup olmadığını abonelik sürerken test edin, iptalden sonra değil.

Yazılım tarafını değerlendirirken ürün sayfalarını da bu gözle okuyun. Örneğin otomatik ölçeklendirme gibi bir başlığın altında hangi kararın sistem içinde tutulduğunu, aboneliğin sonunda o kurgunun sizde kalıp kalmayacağını satıcıya açıkça sorun. Cevap tek cümleyle verilemiyorsa cevap büyük ihtimalle hayırdır.

Sözleşmede tek tek aranacak maddeler

İki modelde de aynı beş madde belirleyicidir. İmzadan önce her birini metnin içinde parmağınızla bulun; sözlü teyit yeterli değildir.

• Süre ve otomatik yenileme: Kaç aylık taahhüt var ve yenileme kaç gün önce bildirilmezse kendiliğinden devreye giriyor?
• İhbar süresi: Fesih bildiriminden fiili çıkışa kaç ay geçiyor, bu ayların bedeli tahsil ediliyor mu?
• Fikrî mülkiyet: Üretilen metin, görsel ve videoların hakları kime geçiyor; süresiz mi, mecra ve süre sınırlı mı?
• Veri çıkışı ve silme: Verilerinizi hangi formatta ve hangi süre içinde dışa aktarabiliyorsunuz, sağlayıcı ne zaman siliyor?
• Devir desteği: Çıkışta hesap devri ve dokümantasyon için tanımlı bir yükümlülük var mı, yoksa ek ücretli bir hizmet mi?

Bu maddeleri satıcının pazarlama sayfasından değil, imzalayacağınız sözleşme metninden ve sağlayıcının resmî dokümanından doğrulayın. Paket kapsamı ve fiyatlandırma değişebildiği için güncel fiyat sayfasını imza gününde tekrar okuyun. Canlı demo sırasında da soyut soru sormayın: verinin nasıl dışa aktarıldığını ekranda göstermelerini isteyin.

Çıkış maliyetini rakama dökün

Sözleşme maddelerinin bedeli soyut kalmasın diye basit bir hesap yapın. Aşağıdaki tutarlar piyasa rakamı değil, yerine kendi bedelinizi koyacağınız yer tutuculardır. Aylık bedeliniz 20.000 TL olsun; on iki aylık toplam 20.000 × 12 = 240.000 TL eder.

• İhbar süresi iki ay ise, ayrılma kararını verdiğiniz andan sonra 2 × 20.000 = 40.000 TL daha ödersiniz. Bu tutar yıllık bedelin 40.000 ÷ 240.000 = %16,7 kadarıdır.
• İhbar süresi üç ay ise ödeyeceğiniz tutar 3 × 20.000 = 60.000 TL olur, yani yıllık bedelin %25 kadarı. Tek bir madde çıkış faturanızı 40.000 TL seviyesinden 60.000 TL seviyesine, yüzde 50 yukarı taşır.
• On iki ay taahhütle imzaladıysanız ve dördüncü ayın sonunda ayrılmak isterseniz kalan 8 ay için 8 × 20.000 = 160.000 TL yükümlülük doğar. Bu da yıllık bedelin 160.000 ÷ 240.000 = %66,7 kadarı demektir.

Aynı hesabı yazılım aboneliği için de yapın; orada da taahhüt süresi, iptal bildirimi ve yıllık peşin ödemenin iadeli olup olmadığı sonucu belirler. Ayrıca bu bedeli reklam harcamanızın yanına koymadan gerçek maliyetinizi göremezsiniz. Hizmet bedeli ve medya harcamasını önce siz toplam harcama olarak birleştirirseniz, MER hesaplama aracı gelir/toplam harcama oranını hesaplar.

Kararı veren iki soru

Bütün tartışmayı iki soruya indirebilirsiniz. Birincisi: yarın bu ilişkiyi bitirsem hesabım, verim ve kreatiflerim bende kalır mı? İkincisi: bu cevabı sözlü beyandan değil, sözleşmenin hangi maddesinden okuyorum? İki soruya da net cevap veremiyorsanız model seçimi henüz yapılmamış, yalnızca ertelenmiştir.

Sahiplik netse iki model de çalışabilir. Sahiplik karşı taraftaysa, ajansın yeteneği ya da yazılımın arayüzü ne kadar iyi olursa olsun elinizde yalnızca aylık raporlar birikir. İmzadan önce çıkış senaryosunu bir sayfaya yazın. İlişki iyi giderse o sayfayı hiç açmazsınız; kötü giderse en pahalı haftanızda elinizin altında olur.